Vocational Training Fee Reimbursement for SC Students 2025-26: महाराष्ट्र सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभागाकडून चालवली जाणारी व्यावसायिक प्रशिक्षण शुल्क परतावा योजना ही अनुसूचित जाती (एससी) वर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी एक मोठी मदत आहे. ही योजना २०२५-२६ या वर्षासाठी सुरू असून, ती सरकारी आणि खासगी आयटीआयमध्ये पीपीपी योजनेंतर्गत प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना शुल्क परतावा देते. सामाजिक न्यायाच्या धोरणाला अनुसरून सुरू झालेली ही योजना मागासलेल्या विद्यार्थ्यांना व्यावसायिक कौशल्य विकसित करण्यासाठी आर्थिक आधार पुरवते. आजच्या रोजगार बाजारात, अशा योजनांमुळे विद्यार्थी स्वावलंबी होतात आणि ते उद्योग क्षेत्रात योगदान देतात.
या योजनेचा मुख्य हेतू म्हणजे एसएससी उत्तीर्ण किंवा अनुत्तीर्ण झालेल्या एससी विद्यार्थ्यांना आयटीआय अभ्यासक्रमांसाठी शुल्काची चिंता न करता शिक्षण घेता यावे. ही योजना केंद्र सरकारच्या गोआय स्कॉलरशिपशी जोडली जाऊ शकते, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना अतिरिक्त फायदा मिळतो. महाराष्ट्रात हजारो विद्यार्थी दरवर्षी या योजनेचा लाभ घेतात, आणि २०२५-२६ साठी अर्ज सुरू झाले आहेत. चला, या योजनेच्या बारकाव्यांबद्दल सविस्तर जाणून घेऊ.
पात्रता निकष: कोण लाभ घेऊ शकतो?
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही महत्त्वाच्या अटी पूर्ण कराव्या लागतात. हे निकष सरकारने निर्धारित केलेले आहेत, जे विद्यार्थ्यांच्या जाती आणि आर्थिक स्थितीवर आधारित आहेत:
- जातीची अट: विद्यार्थी अनुसूचित जाती (एससी) वर्गातील असावा. जाती प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.
- निवास: विद्यार्थी महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा आणि त्याच्याकडे डोमिसाईल प्रमाणपत्र असावे.
- शैक्षणिक पात्रता: एसएससी उत्तीर्ण किंवा अनुत्तीर्ण असावा. एसएससी उत्तीर्ण आणि कुटुंब उत्पन्न २.५ लाखांपेक्षा कमी असल्यास गोआय स्कॉलरशिपनुसार लाभ. २.५ लाखांपेक्षा जास्त ते ८ लाखांपर्यंत उत्पन्न असल्यास १००% शुल्क परतावा. एसएससी अनुत्तीर्ण आणि उत्पन्न ८ लाखांपर्यंत असल्यास १००% शुल्क परतावा.
- प्रवेश प्रक्रिया: सरकारी किंवा खासगी आयटीआयमध्ये पीपीपी योजनेंतर्गत केंद्रीय ऑनलाइन प्रवेश प्रक्रियेद्वारे प्रवेश घेतलेला असावा. मॅनेजमेंट कोट्यातून प्रवेश घेतल्यास लाभ मिळत नाही.
- इतर अटी: अभ्यासक्रम डीजीटी किंवा एमएससीव्हीटी मान्यताप्राप्त असावा. उपस्थिती अनिवार्य; प्रत्येक सेमेस्टर/वार्षिक परीक्षेत हजर राहणे आवश्यक. वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थितीत प्रमाणपत्र आवश्यक. पूर्वी कोणत्याही सरकारी किंवा खासगी आयटीआय किंवा प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा लाभ घेतलेला नसावा.
या अटी पूर्ण करणारे विद्यार्थी या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात. मात्र, चुकीची माहिती दिल्यास अर्ज अवैध ठरू शकतो, त्यामुळे सर्व तपशील नीट तपासा.
लाभ आणि मदत: किती फायदा मिळेल?
ही योजना विद्यार्थ्यांना पूर्ण शुल्क परतावा देऊन व्यावसायिक शिक्षण सुलभ करते. मुख्य लाभ खालीलप्रमाणे आहेत:
- रक्कम: एसएससी उत्तीर्ण आणि उत्पन्न २.५ लाखांपेक्षा कमी: गोआय स्कॉलरशिपनुसार. उत्पन्न २.५ लाखांपेक्षा जास्त ते ८ लाखांपर्यंत: १००% अभ्यासक्रम शुल्क परतावा. एसएससी अनुत्तीर्ण आणि उत्पन्न ८ लाखांपर्यंत: १००% शुल्क परतावा.
- काळ: अभ्यासक्रमाच्या कालावधीनुसार, जसे की एक किंवा दोन वर्षांचे आयटीआय कोर्सेस.
- अतिरिक्त फायदे: गोआय स्कॉलरशिपशी जोडता येऊ शकते. शुल्क परतावा थेट बँक खात्यात जमा होतो.
- उद्देश: ही मदत शुल्क, परीक्षा शुल्क आणि संबंधित खर्चांसाठी आहे, ज्यामुळे विद्यार्थी कौशल्य विकासावर लक्ष केंद्रित करू शकतात.
ही योजना विद्यार्थ्यांच्या व्यावसायिक प्रगतीला गती देते आणि त्यांना रोजगारक्षम बनवते. महाराष्ट्रातील एससी विद्यार्थ्यांसाठी ही एक उत्तम पायरी आहे, जी त्यांच्या करिअरची नीट दिशा निश्चित करते.
आवश्यक कागदपत्रे: अर्जासाठी काय लागेल?
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा. ही सर्व प्रमाणपत्रे सरकारी अधिकृत असावीत:
- आधार कार्ड.
- रेशन कार्ड.
- एसएससी/एचएससी मार्कशीट.
- नूतनीकरणासाठी मागील वर्षाची मार्कशीट.
- डोमिसाईल प्रमाणपत्र.
- उत्पन्न प्रमाणपत्र (सक्षम अधिकाऱ्याकडून).
- जाती प्रमाणपत्र.
- अनाथ असल्यास शिफारस पत्र.
ही कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा आणि ते स्पष्ट असावेत. कागदपत्रांमध्ये त्रुटी असल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
अर्ज प्रक्रिया: पायरीनुसार मार्गदर्शन
अर्ज प्रक्रिया पूर्णतः ऑनलाइन आहे, जी महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलद्वारे होते. ही प्रक्रिया सोपी आणि विश्वसनीय आहे. खालील पायऱ्या आहेत:
- नोंदणी: mahadbt.maharashtra.gov.in वर जा आणि नवीन वापरकर्ता म्हणून नोंदणी करा. मोबाइल नंबर आणि ईमेल वापरा.
- लॉगिन: नोंदणीनंतर लॉगिन करा आणि ‘व्यावसायिक प्रशिक्षण शुल्क परतावा एससी विद्यार्थ्यांसाठी’ ही योजना निवडा.
- फॉर्म भरा: वैयक्तिक, शैक्षणिक माहिती आणि कागदपत्रे अपलोड करा. सर्व भाग काळजीपूर्वक भरा.
- सबमिट: फॉर्म तपासून सबमिट करा. अॅप्लिकेशन आयडी मिळेल, जो ट्रॅकिंगसाठी वापरा.
- ट्रॅकिंग: पोर्टलवर अर्जाची स्थिती पाहता येईल. निवड झाल्यास, लाभ थेट बँक खात्यात येईल.
२०२५-२६ साठी अर्ज ३० जून २०२५ पासून सुरू झाले असून, शेवटची तारीख ३१ मार्च २०२६ आहे. लवकर अर्ज करा, जेणेकरून तपासणीसाठी पुरेसा वेळ मिळेल.
महत्त्वाच्या टिप्स आणि सूचना
- अर्जापूर्वी महाडीबीटी पोर्टलवरील हेल्प व्हिडिओ पहा, ज्यामुळे प्रक्रिया सुलभ होईल.
- काही समस्या आल्यास, हेल्पलाइन नंबर ०२२-४९१५०८०० वर संपर्क करा किंवा ईमेल पाठवा. विभागाकडून सहाय्य उपलब्ध आहे.
- उपस्थिती आणि शैक्षणिक प्रगतीवर विशेष लक्ष द्या, कारण ते लाभ मिळवण्यासाठी आवश्यक आहेत.
- इतर सरकारी योजनांसोबत हा लाभ घेता येऊ शकतो, पण डुप्लिकेट अर्ज टाळा.
व्यावसायिक प्रशिक्षण शुल्क परतावा योजना ही केवळ आर्थिक सहाय्य नाही, तर एससी विद्यार्थ्यांसाठी एक प्रोत्साहन आहे. ही योजना महाराष्ट्रातील व्यावसायिक शिक्षणाची पातळी उंचावते आणि विद्यार्थ्यांना सक्षम बनवते. पात्र असाल तर आजच अर्ज करा आणि तुमच्या करिअरला नवे वळण द्या. अधिक जाणून घेण्यासाठी महाडीबीटी पोर्टलला भेट द्या.
1 thought on “Vocational Training Fee Reimbursement for SC Students 2025-26: महाराष्ट्रातील एससी विद्यार्थ्यांसाठी १००% शुल्क माफीची संधी, पात्रता आणि अर्ज प्रक्रिया जाणून घ्या”